Cemil Cahit Saraçoğlu ile Eko-Politik

Ankara’da 18 Haziran 2023 de yapılacak seçimin erkene alınmasına yönelik CHP’den ‘6 Nisan 2023 sonrası gelecek bir seçim tarihine karşı geliriz’ şartı gelince denklemin değiştiği kulağımıza gelmeye başladı.

Emeklilikte yaşa takılanların (EYT) emeklilik sorunlarının giderilmesi üzerindeki çalışmalar bakılırsa, bu kesimler ‘yeniden yaşa takılacaklar’.

Dünyanın her yerinde benzin mazottan pahalıyken ülkemizde neden tam tersi bir durum var?

Dünyanın artan gıda ihtiyacı nedeniyle küresel boyutta ‘yetersiz tarım alanları’ ve ‘yetersiz su kaynağı’ yetersizliği ile karşılaşacağına dikkat çekiliyor. 

Brent Ham Petrolün son zamanlardaki gerilemesini, geçtiğimiz aylarda hatta geçen yılın seviyesine geldiği gerekçesiyle sosyal medyada ‘neden benzin ve motorin fiyatı da geçen aylardaki veya yıldaki seviyesine gelmiyor’ şeklindeki paylaşımlarda olan hatayı dilimiz döndüğünce anlatalım. Bir kere şu konuda netleşelim!

Borsa İstanbul’un satış baskısının başladığı andan sonra herkesin aklında, ‘borsa aşağı mı, yukarı mı gidecek’ soruları oluştu.

Ülke hızla bir yandan seçim sürecine yaklaşıyor, bir yandan da ekonomide yaşanan türbülansın vatandaşlar üzerindeki can yakıcı etkisini tartışıyor.

İlginç bir dönem yaşıyoruz. Pandemi ile birlikte dünya genelinde bir enflasyonist süreç yaşanıyor. Enflasyonu devletler mi teşvik ediyor? Yaşanan sürece bakılırsa, hemen her ülkede işletmeler kazandı. Peki vatandaşlar kazandı mı? Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin vatandaşlarına sunduğu imkanlar aynı mı?

Bugün iktidarın destekçisi MHP’nin de içerisinde yer aldığı ANAP-DSP-MHP koalisyon hükümetinin yarattığı 2001 krizini Kemal Derviş gidermişti.

Yazıya otururken, yaptığı incelemeler sonrası hazırladığı raporlardaki usulsüzlükleri hiçbir kurumun üzerine almadığı ve ‘Sayıştay aslında öyle demedi’, ‘Bizim yaptığımızı yanlış değerlendirdi’ şeklinde savunanlara bakınca, acaba ‘Sayıştay mı suçlu’ diye düşünmedim değil!

Dünyanın birçok ülkesi, yaşanan ekonomik sıkıntılarla başa çıkmak için politika faizlerini artırırken, Türkiye faiz indirimi ile dikkati çekiyor.

Kökleri eski çağlara dayanan ve ilk kez Marksizm’in kurucusu Karl Marks tarafından adı konulan ‘Kapitalizm’ ciddi bir erozyona girmiş durumda.

İktidar, bir yandan ekonomik darboğaz içerisine soktuğu ülke için bir çıkış yolu bulmaya çalışıyor, bir yandan da önümüzdeki yıl yapılacak seçimlere hazırlanıyor.

Hikaye eski.. yukarıdaki fotoğraflarda da eski ve yeni Balgat semtini görüyorsunuz...

Ekonomide yaşanılan sıkıntılar, 19 milyon öğrencinin 1,3 milyon eğitimcinin başladığı 2022-2023 eğitim yılını da etkiledi. Öğrenci servis ücretlerine ortalama yüzde 30’lar seviyesinde artış yapılmasına karşın, servis sahiplerinin velilere ayrıca yüzde 30 seviyesinde bir artışla taşıma teklifi yaptığı belirlendi.

Ankara kulislerinde akaryakıt kaçakçılığı konusunda inceleme geçiren dağıtım şirketleri ve istasyonların bir kısmının lisanslarının iptali ile ilgili kulağımıza gelen bilgileri  Akaryakıtta naylon fatura kullananlara af mı gelecek?  başlığı ile gündeme getirdik. Ardından gün boyu sosyal medya hesaplarımıza kendilerinin mağdur olduğunu dile getiren kişiler oldu.

Bir 8-10 günlük tatil ve akraba ziyaretlerinin ardından Ankara kulislerine kulak kabarttığımızda ‘af, af, af’ sesleriyle irkildik. Ama bu öyle ‘kader mahkumlarına af’ sesleri değildi.

Bugün ekonomi ülkeyi 2000/2001 ekonomi krizine sürükleyen Ecevit hükümetinin kaybettiği dönemden daha derin bir krizi yaşıyor.

Yine bir 'plansızlığın zararı' ile karşılaşacağız Resmi Gazete’de 11 Ağustos 2022 tarihinde yayımlanan yeni güneş enerji santrali (GES) yönetmeliği çok gürültü koparacak.

Türkiye 1950’den sonra çok partili siyaset sürecine girerken aynı zamanda da yıllarca içeride kaos yaratan NATO sürecine de girdi. NATO’ya Türkiye’nin girmesi ancak Kore Savaşı’nda ‘Türk askeri sizin için ölür’ dedik de öyle oldu.

Türkiye’de 30 milyon çalışan var ama toplam sendikalı işçi sayısı 2 milyon 280 bini az geçiyor. Sendikalılık oranı yüzde 14,26’larda. Çünkü 1-4 kişinin üye olduğu sendika da var. 

Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ), sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alımı için Deutsche Bank'tan 929 milyon dolar tutarında kredi alımı ile enerji piyasaları dalgalandı.

Resimdeki sigaraları bir öğretmen arkadaşımın elinde gördüm. Artık açık tütün ile doldurulmuş, naylon poşet içerisinde 20 adetlik olarak piyasada satılıyor.

“Son 1,5 yılda ülkede 19 yıldır iktidar olan bir partinin yapmaması gereken ne varsa yapıldı” diye yazmış bir okurumuz.

Biz ekonomi gazetecileri ekonomideki gelişmeleri değerlendirirken, ‘anın fotoğrafını’ çekeriz. Ekonomistler ve iktisatçılar gelecekte oluşabilecek risklere ve fırsatlara ilişkin değerlendirme yapar. Bu nedenle bugün yukarıdaki soruları yanıtlamak isterken, şu andaki durumun fotoğrafını çektiğimi belirteyim.

Bir ülkedeki enflasyon sabit ve dar gelirler ile enflasyonun yarattığı fiyat artışlarından kazanç elde edenler için farklıdır.

İnsanın en temel ihtiyaç olan suyun fiyatını ÜFE artış oranları, temel ihtiyaç olmasa da sigaradaki fiyatları ise Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın zihni sinir politikası olan ‘yüksek mali çarpan’ zamlandırıyor.

Epey bir süredir, değişik sosyal medya hesaplarından sıklıkla “zamlar hızla yansıtılıyor, ancak indirimler aynı hızda yansıtılmıyor neden” şeklinde sorulara muhatap oluyoruz.

Resmi Gazete’de 15 Nisan 2022 günü yayımlanan 7394 sayılı kanun ile vergi usul kanununun 359’uncu maddesine ilişkin getirilen değişiklikler yasalaştı.

En başında önemli bir haber vereyim…

Artırılan faiz bir yandan yerli parayı değerlendirerek ithal girdi fiyatlarını düşürür, diğer taraftan talebi yavaşlatır. Talep zayıfladığı zaman fiyatlama davranışlarında aşağı yönlü baskı oluşur. Bu şekilde enflasyon inişe geçer.

TBMM'ye sunulan 20 maddelik “Bankacılık Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 655 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” ile TMSF'nin elinde bulunan ve kayyım atanan şirketlerde malvarlığı payları bulunanlarla ilgili sahiplerinden mahkemelerce kaçak kararı olanların bu paylarının kısmen veya tamamen satışına imkan getiriliyor.

Şirketlerinin finansman kolaylığına ulaşmasında kâr dağıtımı üzerinden alınan stopaj vergisinin yeniden düşürülmesi masada.

İktidar konutlardaki KDV oranlarında yeni kararlar aldı. Ancak, ekonomik durumu zayıf kesimlerin alacağı konut büyüklüğü ile lüks konut sınıflamasına giren büyüklükteki konutlarda ciddi çarpıklık oluştu.

Hükümetin TBMM’ye sunduğu Kanun Teklifi’nde Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 359 sayılı sahte fatura düzenleme ve kullanma suçunu işleyen maddeye getirilen yeni durumun ‘sahte belge düzenleyicilere af’ olarak nitelendiriliyor.

Türkiye, çiçeği burnunda yeni Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati’nin gözlerindeki ‘ışığa’ odaklanarak, elindeki döviz mevduatlarını Kur Korumalı Mevduat ile TL’ye çevirip Merkez Bankasına yatırdı.

Akaryakıt fiyatlarında yaşanan yükseliş yönlü dalgalanmanın nasıl, neden, hangi şartlarda oluştuğunu son yazımızda anlatmıştık. Şimdi ise bu artışların nerede duracağını, nerede inişe geçtiğini, dilim döndüğünde anlatmaya çalışayım.

Son haftalarda Brent Ham Petroldeki gerilemeye karşın akaryakıt ürünlerinde beklenen indirimin olmaması konusunda herkesin kafasında sorular var.

İktidarın geçtiğimiz yaz aylarından bu yana başlattığı ‘düşük faiz yüksek kur’un yarattığı dengesizlik ülkede enflasyonu tırmandırmaya başlarken, Rusya-Ukrayna meselesi ise enflasyon üzerine deyim yerindeyse ‘tüy’ dikti.

“Rusya Ukrayna’ya girer mi? Girerse ne kadar kalır?” “Girmez ama, bir gövde gösterisi yapar!”

TV’lere çıkan hocalara ekonomi notları vereyim bugün istedim. Aslında haddime değil hocalara ekonomi notu iletmek! Ama şu ekrandan boy gösteren ancak ekonominin hiçbir kulvarında detaylı analizler yapmamış olanlar var ya…

Bir ürün üzerinde maliyet unsuru olmayan ama nihai olarak tüketici tarafından ödenen Katma Değer Vergisi (KDV), bir süredir yüksek enflasyon olarak ülke mutfağındaki yangınının ve vatandaşın mutfağındaki yangınının kontrol edilmesi enstrümanı oldu.

Türkiye Ekonomi Modeli Yeni Adımlar ve Enflasyon Tedbirleri Tanıtım Toplantısı'na video konferansla katılan Cumhurbaşkanı Erdoğan, temel gıda ürünlerinde yüzde 8 olan KDV'nin yüzde 1'e indirildiğini açıkladı.

Tüketici fiyatları Ocak ayında yüzde 11,10 artış gösterdi. Yıllık enflasyon yüzde 48,69 oldu. Yeni yılın ücret artışları şimdiden eridi. Allah'tan geçen yılın Mart ayında TÜİK’e atanan Sait Erdal Dinçer gibi birini getirip TÜİK'e başkan yaptılar.

BOTAŞ tarafından yapılan açıklamada, İran Gürbulak-Ağrı giriş noktasından sağlanan doğal gazın 10 gün süreyle kesileceği bildirildi. Açıklamada, elektrik ve doğal gaz sistem dengesinin korunması amacıyla yüksek tüketimi olan sanayi tesisleri ve elektrik santralleri ile sınırlı olmak ve kesinti planları önceden bildirilmek suretiyle, doğal gaz tüketiminde kısıtlamalar yapılacağı belirtildi.

Merkez Bankası Para Politikası Kurulu yılın ilk toplantısını 20 Ocak Perşembe günü yapacak. Bu toplantı aynı zamanda, Merkez Bankası’nın kur korumalı TL ürün uygulamasındaki ilk imtihanı olacak.

Enflasyon bütün ülkelerde kamu otoritesini ve işletmeleri kara kara düşündürür. Çünkü devletin vergi toplama, mükelleflerin ise öz kaynaklarının satın alma ve üretim gücünü koruma endişesi vardır.