Cemil Cahit Saraçoğlu ile Eko-Politik

Sabit ve dar gelirliler için sıkıntılı geçen 2025 yılı bitiyor. Şimdi gözler 5 Ocak 2026’da TÜİK’in açıklayacağı Aralık 2025 enflasyon oranına çevrildi. 2025’in ikinci 6 aylık enflasyon tablosu netleşecek. Ya da 2026 yılı ilk yarısında memur ve emeklileri ile SSK, Bağ-Kur emeklilerinin alacağı artış oranı netleşecek diyebiliriz.

  Önümüzdeki ayların, enflasyon muhasebesi uygulayan ve kendi planlarını enflasyon muhasebesinin devam edeceği yönünde kurgulayan şirketler açısından kafalarda bir dizi soru işareti oluşturacağını söyleyelim. TBMM Genel Kurulu’nda geçen hafta son dakikada verilen bir önergeyle şirketler için enflasyon muhasebesinden vazgeçildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2025 yılı vergilendirme dönemi için enflasyon muhasebesinin uygulanmaması yönünde karar aldığı müjdesini biz verelim işletmelere...

Hurda araçtan elde edilecek ÖTV indirimi ile sıfır araç sahibi olmak isteyenler için tüm beklentilerin başka bahara kaldığını belirtelim. Düzenleme ile eski ve teknolojik açıdan yetersiz araçların trafikten çekilmesi, trafikteki kaza riskinin azaltılması ve yakıt verimliliğinin artırılması amaçlanıyordu.

ABD Başkanı Trump’ın Ankara Büyükelçisi ve Suriye özel temsilcisi Tom Barrack üzerinden, “Türkiye artık ‘S-400’leri kullanmamalı ve bulundurmamalı” sözleri ile F-35 şartını gündeme getirmesi, aslında üye olduktan sonra başımızı beladan kurtaramadığımız NATO ortaklığının Türkiye’ye dayatmasından başka bir şey olmadığı bir gerçek. Bu şartın ardından Rusların yaptığı ve işleteceği Akkuyu Nükleer Santralinin kapatılması da gelir mi? Bekleyip göreceğiz

2025 yılı artık hayatımızdan çıkarken, sabit ve dar gelirler başta olmak üzere, toplumun büyük kesimini ilgilendiren önümüzdeki ocak ayında hayata geçirilecek bir dizi düzenlemeye herkesin odaklandığını hatırlatalım. Bunların başında ocak ayının ilk günlerinde açıklanacak 2025 yılı aralık ve son 6 aylık enflasyon verileri geliyor. Mesela kök maaşı düşük olan yaklaşık 3.7 milyon emekli enflasyon oranlarını bekliyor. Yine yüksek site aidatlarını önleyecek düzenlemenin yanı sıra, kariyer meslek mensuplarına verilecek 30 bin TL seyyanen artış da var.

Zaman zaman eş-dosttan gelen bir sorudur bu. Soruların devam şöyle de oluyor: ‘Neden gidip köylerinde kendi üretimlerini yapıp yaşamlarını sürdürmüyorlar?’ Dilim döndüğünce o sohbetlerdeki dostlara anlatmaya çalışıyorum.

Kamu personel düzenlemeleri son yıllarda o kadar çok değiştirildi ki; sonunda dikiş tutmayan bir ücret politikası ortaya çıktı. Bir kısım kamu personelinin yetersiz ücretinin artırılması ise  ‘özel sektöre gidecek’  gerekçeler uydurularak artırılmaya çalışıldı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) üçüncü çeyrek büyüme verilerini açıkladı. Buna göre Türkiye üçüncü çeyrek olan Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarını kapsayan üç aylık dönemde, bir önceki üç aylık döneme göre yüzde 1,1 büyüme göstererek yüzde 3.7 büyüdü.  Peki bu büyüme mala-davara faydalı büyüme mi bir bakalım....

Asgari Ücret Tespit Komisyonu’ önümüzdeki ay toplantılara başlayacak. Ortalıkta asgari ücretin artış oranına ilişkin oranlar havada uçuyor. Ben de ‘ya tutarsa diye ’ bir oran uçurayım. Asgari ücretin 29 bin 584 TL olacağı yönünde hesap yapıyorum. Bu rakamın TÜRK-İŞ’in geçen yıl koyduğu tutar olduğunu da belirteyim. Niye diye sormayın? Belki iktidar, işçi kesiminin güçlü temsilcisi! TÜRK-İŞ’in gönlünü yapar diye…

Yılın sonuna yaklaştığımız bu günlerde gündem yeniden asgari ücretin yüzde kaç artacağına çevrildi. İktidara yakın gazeteler ve gazeteciler artacak oranlar konusunda yarış halindeler. Öyle ki sosyal medya fenomenleri bile asgari ücret konusunda bir yüzdelik artış yorumu yapabiliyor

Eylül ayının ardından Ekim ayında da bütçede açık görüldü. “MB enflasyonu dizginleyemiyor, peki bütçe tutar mı?” başlıklı yazımızda, “Bütçenin önümüzdeki yıl ekonomiyi düze çıkaracak bir yetkinlikte olup olmadığına bakıldığında; mesela Orta Vadeli Program’da (OVP) her 100 liralık verginin 2024’te 17 lirası, 2025’te 19 lirası faize giderken, 2026’da yaklaşık 20 lirasının faize gidecek. Dolayısıyla toplanan paraların önemli bir kısmının faize aktarılacak olması insanı düşündürüyor” notu düşmüştük.

  TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 25 Ekim tarihinde kabul edilen 36 maddelik vergi paketinin önümüzdeki hafta Genel Kurul'da görüşülmesi bekleniyor. Fahiş emlak vergilerinde ‘yeniden değerleme oranının bir katını geçmeyecek’ formül üzerinde duruluyor.

2026-2028 dönemi Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi’nin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki görüşmeleri sürüyor. İçinde bulunduğumuz yıl içerisinde atılan adımlar nedeniyle bütçe görüşmeleri de bazı bakanlıklar düzeyinde hayli tartışmalı geçiyor.

Türkiye’nin epey uzun yıllardır bir türlü yapamadığı vergi reformunun eksikliğinden artık iktidar vekilleri ve ortakları da rahatsızlıklarını dile getiriyor. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda 2026-2028 Merkezi Yönetim Bütçe Teklifinin görüşmeleri çerçevesinde her gün bir bakanlığın bütçe görüşmeleri yapılıyor. 6 Kasım 2025 günkü komisyon toplantısında ise Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bütçe görüşmeleri yapıldı.

  Eski hükümetlerde Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı gibi görevler üstlenen Ali Babacan son haftalarda AK Parti’ye geçeceği yönünde haberlerle gündem oldu.

Türkiye’nin gelişmesinin önündeki engellerin başında koalisyonlu iktidarların olduğu gerekçesiyle kurgulanan Türk tipi! Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi hemen her dönem bir koalisyon ortağına ihtiyaç duymayı sürdürüyor. Bir süredir Ak Parti ve MHP koalisyon ortakları arasında bir gerilimin olduğu konuşulurken, 29 Ekim resepsiyonuna MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve kurmaylarının katılmaması Ankara kulislerini yeniden hareketlendirdi.

Bu yazımızın konusundaki detaylardan hiçbir şekilde Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın uzmanından, üst düzey bürokratına kadar hiç kimsenin suçunun olmadığını en başında belirteyim.

İş dünyasının ısrarla talep ettiği ancak vergi yükü oluşturduğu gerekçesiyle iptal edilmesi için yoğun kulisin yapıldığı enflasyon düzeltmesi namı diğer enflasyon muhasebesi ile ilgili hem AK Parti ekonomi kurmaylarının, hem de Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın sıcak bakmadığı ve herhangi bir çalışma içerisinde olmadıklarını söyleyelim.

  Son yazımızda dile getirdiğimiz tekstil sektörünün maliyetlerin yüksekliğinden dolayı Mısır’a gitmesini AK Partili kurmaylarla da değerlendirdik.

  Hükümetin 2026-2028 dönemi Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifindeki vergi gelirlerinin oranları belli oldu. Buna göre, vergi gelirleri 2025 yılına göre yüzde 28,7 artış öngörülerek, 15.6 trilyon lira olarak belirlendi. 2025 yılında ise tahmini yapılan 12 trilyon 651 milyar liranın yılsonuna kadar 12 trilyon 143 milyar lirasının tahsil edileceği öngörülüyor.

  Vergi kanunları üzerinden gelir kalemlerinden indirimlerin de yer aldığı önemli değişiklik getiriliyor. Düzenlemenin önümüzdeki Salı günü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşmeleri başlayacak.

Tekstil sektörünün artan işçilik ve enerji maliyetleri ve TL’nin güçlü oluşundan dolayı sıkıntıya gireceği bundan tam bir buçuk yıl önce haberlere düşmeye başladı.

  Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Organize Sanayi Bölgeleri’nde (OSB) yatırım alanlarının çevrimiçi ortamda sanayicilerin erişimine sunulmasıyla bir yılda 6 bin 477 başvuru alındığını açıkladı. Ancak sanayide kapasite kullanım (KKO) oranlarında ise bir buçuk yıldır düşüş var.

AK Parti, belediyelerin hem gelir kalemlerine hem de harcamalarına yönelik önemli bir çalışma içerisinde. TBMM’ye önümüzdeki günlerde sunma hazırlığında olduğu mahalli idareler yasasında, belediyelerin önemli gelir kalemi olan emlak vergilerindeki fahiş artışlar, emlağın bulunduğu yere ilişkin ‘bölgesel oran’ ve belediyelerin yatırım bütçelerinin sınırları, kültürel aktivitelere aktarılacak ödeneğe sınırlama gibi bir dizi madde yer alacak.

  İş dünyası bugüne kadar sıklıkla çıkarılan aflar ve matrah artırımı uygulamalarından o kadar mutlu oldu ki; neredeyse mükelleflerin yüzde 65’inden fazlası cari dönem vergilerini ‘nasılsa af çıkarılır’ düşüncesiyle ödemeye bile gerek görmedi. Vergilere konulan gecikme cezaları çıkarılan aflarla silindi, ana paraya yüzde 3’lük bir artışla 2’şer ay arayla ödenmek üzere 36 ay vadeli bir programla tahsilat yapıldı. Ancak ‘nasıl olsa hükümet paraya sıkışacak bir daha af getirecek’ düşüncesini mükellefin kafasına sokan Hazine ve Maliye Bakanlığı, 36 ay vadeye bağlanarak tahsilata geçirdiği eski vergilerini de alamıyor.

Hatırlarsınız 2026 yılına ilişkin belediyelerin emlak rayiç bedellerini fahiş tutarda artırması kararını. Çok geniş kesimleri kapsadığı için ciddi bir infial yaratmıştı. Ağırlıklı olarak CHP belediyelerinin olduğu yerlerde 2025 yılı emlak vergilerine göre 40-50 kat artış gelecek. Söz konusu artış kararı bir kanuni düzenleme yapılmazsa ya da vergi mahkemelerince iptal edilmezse kesinleşmiş durumda. Ağustos ayı sonuna kadar vergi mahkemelerine itiraz hakkı vardı. Bu süre de yıl sonuna kadar uzatıldı. Bu arada fahiş artış tutarlarına itiraz edenler oldu. H.K isimli bir yurttaşın yaptığı itiraza mahkeme ilgili belediyeden savunma istedi.

Son yazımızda bankaların ‘yüksek mevduat faizinde’ oynadığı kalem oyunlarını anlatmıştık. Yüzde 47 söylenen yüksek mevduat faizinde yatırılacak paranın yüzde 10’luk kısmını vadesiz mevduatta tutma şartı ile banka vereceğini taahhüt ettiği faiz oranının yüzde 42.3’lere düşürdüğünü örneklerle ortaya koymuştuk.

Bankacılık sektörünün kampanyaları üzerinden vatandaşları nasıl aldattığına ilişkin önceki yazımıza okurlardan gelen olumlu tepkiler arasında ayrıca, bankaların vatandaşla dalga geçer gibi yeni şakalarının olduğu kulağımıza geldi. Bankalar yeni dalgayı, mevduat faizleri üzerinden geçiyormuş. Sektörün vatandaşlara yönelik ‘ilk kez hesap açan’ ya da ‘hoş geldin faizi’ çağrısı üzerinden verdiği faiz oranlarındaki vaatleri göründüğü gibi değilmiş.

  Merkez Bankası 43 olan politika faizini 25 baz puan düşürerek 40.5’e, gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 46’dan yüzde 43,5’e, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 41,5’ten yüzde 39’a indirdi. Ancak Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) verileri vatandaşın borç sarmalının her geçen gün arttığını gösteriyor.

1974'lü yılların Türkiye’sinin ekonomisini en iyi anlatan albümlerden biriydi Cem Karaca ile Dervişhan’ın birlikte seslendirdiği “Yoksulluk Kader Olamaz” albümü. Geçenlerde nereden aklıma geldiyse yine çıkarıp dinledim...

Türkiye 1980’li yıllardan bu yana yeraltı kaynaklarının özel sektöre, dahası yurtdışı kaynaklı özel sektöre açtığından bu yana, kırsal alanda vatandaşla maden şirketi arasındaki çatışma da bir türlü sona ermedi. 1978 yılında CHP lideri Bülent Ecevit’in Türk madenlerinin hepsini kamulaştırmasıyla sektöre çeki düzen verileceği umudu oluşmuştu. Ancak 2 yıl sonra askeri cunta Ecevit’in kamulaştırma kararını kaldırarak, şirketlere verilmesinin önünü açtı. Yeni dönem CHP’sinin Genel Başkanı Özgür Özel’in de iktidara geldiği zaman maden sahalarını yeniden kamulaştırma kararında olduğunu belirtelim. Çünkü son yıllarda kömür, altın kaynaklarının yerli/yabancı şirketlere peşkeş çekildiği yönüyle eleştiriliyor.

Okurlardan bir süredir gelen şikayetlerden; bankacılık işlemlerinin dilinden olsa gerek, bildik sanılan birçok bilinmeyenle karşılaştıkları görülüyor.

  Geçmiş dönemleri kapsayarak geldiği için karşılaştırma imkanı yapılabilen bu nedenle de bu zamana kadar açıklananlardan hiçbiri tutmadığı için “tutturulma ihtimali olmayan bir umut 2026-2028 Orta Vadeli Program (OVP)”  açıklandı.

Günlerdir ülke gündemini meşgul eden 2026 yılında ödenmek üzere takdir komisyonlarınca fahiş oranda belirlenen emlak rayiç bedellerinin iptaline ilişkin dava açma konusunda tereddüt edenler açısından bir bilgi verelim. Tereddütün temel nedeni de 3 bin 600 lira olan vergi mahkemesi harç tutarıydı.

Emlak vergisinde 2026 yılında büyük gürültü koparacak süreci önlemeye yönelik önümüzdeki pazartesi günü vergi mahkemelerine başvuruda son gün. Bu konuyu üç yazımızda dile getirdik. Konu dar ve sabit gelirliler ile emekli olup da çalışmak zorunda kalan yurttaşlar açısından çok önemli ve siyaseten bilek güreşi yapılacak bir mesele değil.

Emlak vergilerinde önümüzdeki yıldan itibaren 10 katına varan oranlarda takdir komisyonlarınca belirlenen tutarlara geçtiğimiz iki yazımızda dikkat çekmiştik. Emlak vergilerindeki rekor artışların ülke ekonomik realitesi ile bağdaşmadığını anlatmıştık. Şehir merkezine uzaklığından geçmişte tercih edilemeyen ancak son yıllarda gözde merkez haline gelen yerlerdeki konut fiyatlarının ise spekülatif şekilde arttığını da belirtelim.

Önümüzde iki komisyon var. Alacakları kararın uygulanabilirliği dikkat çekici olacak. Gözler emlak rayiç bedellerini rekor artıran takdir komisyonu üyeleri ile memur ve emeklilere zam oranını belirleyecek olan kamu hakem kurulu üyelerinin ekonomik realitenin ne kadar farkında olduklarına çevrildi.

Önümüzdeki Eylül ayının 8’ine kadar süresi var. Süre dediğimiz, vergi mahkemesine yapılacak iptal başvurusunun son günü olması. Konu, her 4 yılda bir gündeme gelen emlak vergisi zamları . Ancak bu kez işin rengi de şekli de değişti.

Türkiye’de son yıllarda uygulanan ekonomik programın bedelini dar ve sabit gelirliler ödemeye devam ediyor ve görünen o ki; bu kış daha ağır olarak ödeyecek.

Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan önceki gün 2025 yılının III. Bilgilendirme Toplantısını yaptı. MB’nin enflasyonu düşürmede izleyeceği tek ana stratejinin ekonomiyi yavaşlatma olacağı endişemiz vardı ve Karahan, “Sıkı para politikamızın sonuçlarını kademeli bir şekilde almaya devam ediyoruz. Yurt içi talep yavaşlama seyrini sürdürdü ve talep koşullarının dezenflasyonist (enflasyonu düşürücü) etkisi arttı. 2024 yılı haziran ayından bu yana enflasyondaki düşüş kesintisiz bir şekilde devam ediyor. Enflasyonun ana eğilimine ilişkin göstergeler de bu durumu destekliyor” ifadeleri ile bunu dile getirdi.

Bizim zamanımızda üniversite okumak için en iyi üniversitenin hangi ilde olduğuna bakılırdı. Şimdilerde gençlik ekonomik zorluk nedeniyle en ucuz kentin olduğu üniversitenin neresi olduğuna bakıyor.

Biliyorsunuz, bütçedeki denkliği tutturamayınca her yılın son aylarına doğru ek bütçe muhabbetti başlar. Ancak bir süredir hükümet adını ek bütçe koymadan harcamalardaki kusurunu gizleme yöntemi izlemeye başladı. İsmini ek bütçe koymasa da ek bütçe ihtiyacını ortaya koyan veriler var. Açıkçası matematik hata götürmüyor.

  Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) temmuz ayı enflasyon oranlarını önceki gün açıkladı. 

Önce sizleri bunaltmadan geriye dönük nisan, mayıs ve haziran ayları bütçe gerçekleşmelerini özetleyeyim.

Türkiye, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Modeli’ne geçtiğinde ‘Başbakanlık’ makamı lağvedildi. Ancak bürokraside, mevcut modele rağmen konumlandıkları makamları gereği ‘başbakan’ edasını gösterenlerin olduğu yönünde bizlere sızan fısıltılar olduğunu belirtelim.

Ankara kulislerinde kabine değişikliği lafları yeniden dolaşıma sokuldu. Ak Parti’yi bir fiil 10 yıl izlemenin verdiği tecrübeden olsa gerek, kulislere yansıyanların aslında ‘etrafı yoklama’ olduğunu belirtelim.

Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin başlamasıyla Meclis’in eski işlevini kaybettiği, etkisinin kalmadığı yönünde çok sayıda değerlendirme yapılır. Mesela Meclis Genel Kurulu’ndaki oturumlar sık sık AK Partililerin çalışmalara katılmaması nedeniyle kapanır. AK Partili milletvekilleri ancak oylama için genel kurula katılır, bu katılım sırasında da büyük gürültüler ortaya çıkar. Geçen hafta da benzer manzaralar yaşandı. Yoklama ya da oylama için topluca genel kurula giren milletvekillerinin gürültüsü Meclis’i yöneten AK Partili Başkanvekili Bekir Bozdağ’ı kızdırdı. Bozdağ, “Genel kurulda gerçekten büyük bir uğultu var. Yokluğunuz bir dert, varlığınız ayrı bir dert oluşturuyor” dedi. Bozdağ’ın sözleri uğultuyu durdurmadı. Bunun üzerine bir kez daha seslendi, “Ne yapacağız; genel kurulu mu kapatalım, ara mı vereyim?” diye sordu.

İktisatta meşhur bir ‘Kısır döngü teorisi’ var. ‘Fasit daire teorisi’ olarak da bilinir. Teoriye göre; azgelişmişlik sürecinde sürekli kendini tekrar eden, her defasında yine başlangıç noktasına dönülen bir durum varsa fasit daire içerisinde olunduğu kabul edilir.

Merkez Bankası Para Politikası Kurulu (PPK) politika faizini geçtiğimiz haziran ayında aynı tuttu. Temmuz ayının 24’ünde yapılacak toplantı ile ilgili piyasalardaki beklenti indirim yönlü. ABD merkezli yatırım bankası Morgan Stanley, TCMB’nin temmuz ayında 250 baz puanlık bir indirimle politika faizini yüzde 43,5’e çekmesini beklediğini açıkladı.