Cemil Cahit Saraçoğlu ile Eko-Politik

  Ekonomiyi artık sembollerle konuşmaya başladık. Mesela 5 milyon lira değerinde bir evi TL ile almak isterseniz 28 kilogram parayı taşımanız gerekiyor. Aynı evi dolarla almak istediğinizde 1 kilo 125 gram taşımanız yetiyor. Bu söylediğim bir detaydan çok, ekonominin vardığı tablo…

Türkiye her ekonomik sıkışıklığını, Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana kurulan kamu işletmelerini satarak ya da işletme hakkının devri ile başlayan özelleştirmelerle aşmaya çalışıyor. Ama özelleştirme; gelecekteki kazançtan iskonto yaparak vazgeçmekten başka bir şey değildir. Ya da iskontolu mal satışı demektir.

Dünyada bu yıl ve önümüzdeki yıllarda yaşanacakların bizi etkilemeyeceğini söyleyemeyiz. Ancak, bize ait sorunlarımızı çözemezsek, bizim gibi ülkelerde  küresel risk etkisi katlamalı  olacak

ABD Başkanı Trump’ın Ankara Büyükelçisi ve Suriye özel temsilcisi Tom Barrack üzerinden, “Türkiye artık ‘S-400’leri kullanmamalı ve bulundurmamalı” sözleri ile F-35 şartını gündeme getirmesi, aslında üye olduktan sonra başımızı beladan kurtaramadığımız NATO ortaklığının Türkiye’ye dayatmasından başka bir şey olmadığı bir gerçek. Bu şartın ardından Rusların yaptığı ve işleteceği Akkuyu Nükleer Santralinin kapatılması da gelir mi? Bekleyip göreceğiz

2026-2028 dönemi Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi’nin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki görüşmeleri sürüyor. İçinde bulunduğumuz yıl içerisinde atılan adımlar nedeniyle bütçe görüşmeleri de bazı bakanlıklar düzeyinde hayli tartışmalı geçiyor.

  Eski hükümetlerde Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı gibi görevler üstlenen Ali Babacan son haftalarda AK Parti’ye geçeceği yönünde haberlerle gündem oldu.

“Enflasyonu düşüremiyoruz, turizme bel bağladık, ya tutmazsa” başlıklı yazımızda dile getirdiğimiz sıkıntılar, turizm işletmecilerince teyit edilmeye başlandı. Sektör tarafından mayıs ayında Türkiye’nin gereken turist talebine ulaşmadığı ifade ediliyor.

  Türkiye ekonomisinin bugünkü temel ekonomik sorunları daha önce de söz edildiği gibi düşük büyüme oranı ya da potansiyel büyümenin sürdürülememesi, yüksek cari açık, yüksek bütçe açığı, yüksek enflasyon, yüksek oranlı dış finansman ihtiyacı, vergi yapısının bozukluğu, düşük tasarruf oranları olarak kısaca özetlenebilir.

Ankara kulisleri, bir yandan Suriye’de son yaşanan gelişmeleri yorumlamaya çalışıyor, öte yandan bir yıldır artış yapılmayan yaklaşık 7 milyon kişiyi ilgilendiren asgari ücrete ne zam yapılacağını tartışıyor.

Resmi Gazete’de dün 2025 yılında emlak vergisinden, MTV’ye, çevre temizlik vergisinden harçlara, trafik cezalarından VUK’daki cezalara, gelir vergisi hadlerini, IMEI kayıt harcından, otoyol geçiş ücretlerine, yurtdışı çıkış harcına kadar birçok kalemde yüzde 43,93 oranında artış yapılacağını ortaya koyan yeniden değerleme oranı (YDO) yayımlandı.

2025 herkes için bir garip yıl olacak gibi görünüyor! Mesela, merkez bankası faiz indirimlerine başlamayı planlıyor mu? Sorularının yanıtını vermek zorunda kalacak. Yine asgari ücrette artış oranı ne olacak? Asgari ücretlilerin tamamı bu artışa odaklanmış. 

  Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin (TES) ne getirip götüreceğine ilişkin yazımızın ikinci bölümüne geçmeden önceki yazımızda TES ile ilgili üç farklı model üzerinde durulduğuna dikkat çekmiştik. Yazımızın bu ikinci bölümünde modelleme düzenlemelerinin risklerini ve hangi ülkelerde hangi modelin uygulandığını anlatalım.

Yeniden gündeme gelen işçinin emekçinin zaten tırpanlanmış haklarının daha da elinden alınacağı tamamlayıcı emeklilik sisteminin getirisine götürüsüne bakınca, ‘BES tutmadı, yeniden sıra TES’te’ demekten kendimi alamadım…Anlatayım…

Yazı dizimizi bugünkü son bölümüne gelmeden önceki bölümden bir hatırlatma yaparak başlayalım. Dünya ölçeğinde faaliyet gösteren  Vergi Adalet Ağı (Tax Justice Network)  isimli sivil toplum örgütünün Türkiye’den vergi cenneti bölgelerine ne boyutta bir kaynak aktarımı yapıldığını anlatan 2023 Vergi Adalet Durumu (State of Tax Justice 2023) raporu önemli verileri gözler önüne seriyor.

Türkiye’de büyük servetlerin, uluslararası vergi cennetlerine yapılan milyarlarca dolarlık para ve sermaye transferlerinden doğrudan yüzde 30 vergi alınmasını öngören yasa, 21 Haziran 2006’dan bu yana yürürlükte.   Ancak hem Bakanlar Kurulu’nca hem de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Modeli döneminde liste açıklanmadı.

Hükümetin geçtiğimiz haftalarda kayıp kaçak ve vergilendirme ile ilgili yasalaşan düzenlemesi uzunca süre tartışıma konusu oldu. Ekonomi bürokrasisi vergi yasalarında değişiklikle öngörülen 100-140 milyar liralık ek vergi gelirinin kat be kat üzerinde vergi gelirinin, vergi cennetlerine giden kaynakların önlenmesi ile her yıl düzenli şekilde sağlamanın olanaklı olduğunu dile getiriyor.

  Hazine ve Maliye Bakanlığı bürokratlarının, siyasi iradenin destek vermesi halinde garsonların bahşişinin bile vergilendirilebileceğini adeta ‘sinekten yağ çıkarılabileceğini’ gösterdikleri paket TBMM Plan Bütçe Komisyonu’nda gece yarısı saat 03.00’da kabul edilerek Genel Kurul safhasına geldi. 

Haftalardır ‘basına sızdırılan’ ardından ‘ sızdırılan bizim üzerinde çalışmadığımız’ taslak diye anlatılan vergi kanunlarında değişiklik yapılmasına ilişkin düzenlemeyi 3 köşe yazısında değerli okurlara sunduk. Başlangıçta 181 milyar lira kadar bir gelir beklentisi olan taslak biraz daraltılınca, tahsili yapılabilirse, 140 milyar liralık gelir beklentisi var.

Önceki yazımızda İsrail’in Gazze’de başlattığı vahşete ve ABD’nin verdiği desteğe tepki olarak, yabancı ödeme sistemi kullanmamak ve ona komisyon ödememe önerisinin daha güçlü protesto olacağını anlatmıştık. 

Visa ve mastercard için ne kadar komisyon ödendiği konusunda 2018 yılında yapılan bir çalışmaya göre, Türkiye’de 212 milyon adet kartın olduğu o tarihlerden bugüne her yıl 130 milyon dolar komisyon ödendiği ortaya çıktı. Böylece söz konusu tutar kapsamında her yıl bugünkü kurla 4 milyar lira ödendiği dile getirildi.