Cemil Cahit Saraçoğlu ile Eko-Politik

Yılın sonuna yaklaştığımız bu günlerde gündem yeniden asgari ücretin yüzde kaç artacağına çevrildi. İktidara yakın gazeteler ve gazeteciler artacak oranlar konusunda yarış halindeler. Öyle ki sosyal medya fenomenleri bile asgari ücret konusunda bir yüzdelik artış yorumu yapabiliyor

Memur, memur emeklisi, SGK’lı, Bağ-Kur’lu, tarım emeklisi, kök maaşı düşük olduğu için bugün için 14 bin 469 TL alanlar ve 6 ayın enflasyon farkını merak eden esnaf dahil herkes yarına (3 Temmuz) kilitlendi.

  Önümüzdeki 3 Temmuz tarihinde ilk 6 ayık döneme ilişkin enflasyon farkı ortaya çıkacak. Görünen o ki TÜİK artış oranında yüzde 17’leri geçirmeyecek. Asgari ücrete de hükümet yılda bir kez artış kararı aldığı için 22 bin 104 TL alan asgari ücretli yılın kalan 6 ayında ne yapacağını düşünecek.

Ekonomi yönetimi hazine kasası ile şirketlerin kasasını doldurmak için yarattığı enflasyonu düşürmek için bir süredir ekonomiyi yavaşlatma yoluna girdi. Ama “Rüzgârsız havanın sıcağı daha bunaltıcı olur” bunu hesaba umarım katıyorlardır. Fabrikalarda durdurulan üretim bantlarının tekrar çalışmasının maliyetini hesap ediyorlardır.

Ekonomi şu yılın sonunda düzelecek, bu yılın yarısında sıkıntılar sona erecek söylemleri ile ekonominin düzelmediği görülüyor.

Ekonomide yaşanan sıkıntılar her geçen gün artarken, Aile ve Sosyal Hizmet Bakanlığı’nın son verilerine göre 4.5 milyon haneye sosyal yardım yapılıyor. Bu da iki çocuklu bir ailede 18 milyon insanın sosyal yardıma muhtaç hale geldiğini ortaya koyuyor. 

Ekonomi yönetiminde yapılan kan değişimi 2023 yılı Haziran ayında olmuştu. O günden bu yana tedbirler alınmaya çalışıldı. Ancak kan değişimi öncesi ekonomi öyle bir hale getirilmişti ki; 1.5 yıldır atılan tedbirlere, özellikle dar ve sabit gelirlilerin çektiği çilelere rağmen ekonomide istenilen düzelme gerçekleştirilemedi.

 En düşük emekli maaşlarına ilişkin biraz kulis bilgileri anlatalım...

  Türkiye'de ücret gelirlerinden alınan vergiler arasındaki adaletsizlik giderilmediği gibi, enflasyonist dönemlerde bu adaletsizlik iyiden iyiye derinleşiyor.

Türkiye asgari ücrette ve emekli maaşlarındaki sefalet ücretini tartışırken, geçen temmuz ayında TBMM’de yasası çıkarılan bir düzenlemenin uygulama süresine sayılı günler kaldı. Bu düzenlemenin ilk uygulama tarihi 1 Eylül 2024 idi, 1 Ocak 2025’e ertelendi.

Ankara kulisleri, bir yandan Suriye’de son yaşanan gelişmeleri yorumlamaya çalışıyor, öte yandan bir yıldır artış yapılmayan yaklaşık 7 milyon kişiyi ilgilendiren asgari ücrete ne zam yapılacağını tartışıyor.

Geldik yine bir asgari ücret sürecine. ‘Asgari Ücret Tespit Komisyonu’ ilk toplantısına yarın yani 10 Aralık tarihinde başlıyor. 20 gün kadar ülkede bir gaz alma süreci olacak. Asgari ücret tartışmalarının nedenini tam ortaya koymadığımız sürece, ‘gaz alma’ toplantıları da hep olacak. Biz gazeteciler de o toplantıları fiyakalı, gösterişli kısacası alengirli başlıklar ile anlatmaya çalışacağız.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) kasım ayı enflasyonunun aylık 2,24 olduğunu açıkladı. Geriye aralık ayındaki enflasyon oranı kaldı. Biliyorsunuz, o da Ocak ayının 3’ünde açıklanacak.

Geçtiğimiz hafta sonu Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın TBMM Plan ve Bütçe Komisyon’ndaki 2025 yılı bütçe görüşmelerinde Bakan Mehmet Şimşek, “Geçen sene asgari ücret yüzde 107,5 arttı. Enflasyon neydi, geçen sene enflasyon neydi? Yüzde 65” ifadeleri ile kafalarda yeni bir soru işareti yarattı.

  Enflasyonun yüksek olduğu bir dönemde asgari ücrette artış yapılmadığı için geçim standartlarının ciddi şekilde bozulduğu Türkiye’den, ‘Asgari ücreti siz belirleyin’ teklifi gelirse ILO’nun nasıl bir yol izleyeceğini ve diğer ülkelerdeki yöntemi sorduk?

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Türkiye Direktörü Yasser Ahmad Hassan ile birkaç gazeteci ILO’nun faaliyetlerini konuşma imkanı bulduk. ILO’nun gündemi çalışma hayatı olunca biz de günlerdir tartışılan asgari ücret konusunda ILO’nun değerlendirmelerini merak ettik.

  Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Türkiye Direktörü Yasser Ahmad Hassan ile birkaç gazeteci ILO’nun faaliyetlerini konuşma imkanı bulduk. ILO’nun gündemi çalışma hayatı olunca biz de günlerdir tartışılan asgari ücret konusunda ILO’nun değerlendirmelerini merak ettik.

İktidar, geniş toplum kesimlerinin gözünü ve kulağını diktiği 3 Temmuz’da açıklanacak 6 aylık enflasyon açıklandıktan sonra nasıl davranacağı konusunda ciddi kararsız durumda iken, gelecek tepkilerin stresini iliklerine kadar yaşıyor. Temmuz ayı yaklaşırken “Kök maaş artacak mı?” , “Memur emeklilerinin artışı, SSK emeklisinin altında kaldı, onlara ne yapılacak?” , “Asgari ücret artacak mı?” soruları yanıt bekliyor.

En düşük SSK emeklisine verilen 2 bin lirada herhangi bir değişiklik olmayacağı belirtiliyor. Çünkü SSK emeklilerine yapılan yüzde 37,57 oranındaki enflasyon farkı, 5 bin 500 liralık en düşük kök maaşı 7 bin 500 liranın üzerine çıkarıyor.

SSK emeklileri ile Bağ-Kur ve çifti emeklileri gözlerini iktidarın kendilerine vereceği maaşları yüzde 37,57 oranında mı, yoksa memur emeklilerine verilecek olan yüzde 49,25 ile eşitleyip eşitlemeyeceğine çevirmiş durumda.