Cemil Cahit Saraçoğlu ile Eko-Politik

Türkiye her ekonomik sıkışıklığını, Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana kurulan kamu işletmelerini satarak ya da işletme hakkının devri ile başlayan özelleştirmelerle aşmaya çalışıyor. Ama özelleştirme; gelecekteki kazançtan iskonto yaparak vazgeçmekten başka bir şey değildir. Ya da iskontolu mal satışı demektir.

Önümüzde iki komisyon var. Alacakları kararın uygulanabilirliği dikkat çekici olacak. Gözler emlak rayiç bedellerini rekor artıran takdir komisyonu üyeleri ile memur ve emeklilere zam oranını belirleyecek olan kamu hakem kurulu üyelerinin ekonomik realitenin ne kadar farkında olduklarına çevrildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı 18 Ekim 2024 tarihinde bir karar aldı 7 bin lira üzeri alışverişlerde ödemelerin yalnızca banka veya kredi kartı ile yapılmasını zorunlu hale getirdi. Bunun amacı ekonominin kayıt altına alınmasını sağlamaktı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı geçen hafta iki liste halinde kesinleşen vergi borçlarını ödemeyen ‘vergi yüzsüzlerini’ açıkladı.

Birden fazla işverenden ücret geliri elde edenlerin bu kazançlarının az ya da çok oluşuna bakmayan Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın tüm ücret gelirlerini radarına aldığı ortaya çıktı.

Vergileme tekniğinde çok önemli bir usul vardır. O da vergilerin oluşturduğu bir etkinlik kaybı olan ‘aşırı vergi yükü’. Bu durum vergilerin saptırıcı etkileri sonucu ortaya çıkar ve devletin elde ettiği gelirden daha fazla bir oranda, vergi yükümlüleri üzerinde refah kaybına yol açan bir etkinsizlik durumu oluşturur. Son vergi paketindeki vergilere bakarsanız, vergilerin saptırıcı etkisinin artık geldiğini belirtelim.

2025-2027 dönemini kapsayan orta vadeli program açıklandı, ardından Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlandı. Bir önceki yazımızda OVP’deki verilerin önümüzdeki 3 yıl için çok önemli olduğuna dikkat çekerek, “Bu OVP’yi iyi takip edelim, kara bulutlar öncekilere benzemiyor!” notu ile ele almıştık.

Hazine ve Maliye Bakanlığı işletmeler açısından enflasyon muhasebesi uygulamasını hayata geçirme kararı aldı. Ancak uygulamanın içeriğinde öyle çelişkiler vardı ki; bunu anlatmak için serbest muhasebeci ve mali müşavirler eylem yaptılar da seslerini ancak duyurabildiler. Sonucunu da aldılar.

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) dün 2023 vergilendirme dönemine ilişkin en fazla vergi beyan eden gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerini açıkladı. Bir şey dikkatimizi çekti! Gelir vergisi mükellefi olup da ilk 100’e giren rekortmenlerin 73’ü, kurumlar vergisi mükelleflerinin 34’ü isimlerini gizleme ihtiyacı hissetti ve açıklamadı.

Zaten derinliği olmayan bir hisse senedi piyasasına sahip olan BİST A.Ş’yi bekleyen en yeni tehlikenin kimler farkında acaba…Ama görünen o ki; yabancı yatırımcılar bu tehlikenin farkında…

Yazı dizimizi bugünkü son bölümüne gelmeden önceki bölümden bir hatırlatma yaparak başlayalım. Dünya ölçeğinde faaliyet gösteren  Vergi Adalet Ağı (Tax Justice Network)  isimli sivil toplum örgütünün Türkiye’den vergi cenneti bölgelerine ne boyutta bir kaynak aktarımı yapıldığını anlatan 2023 Vergi Adalet Durumu (State of Tax Justice 2023) raporu önemli verileri gözler önüne seriyor.

Türkiye’de büyük servetlerin, uluslararası vergi cennetlerine yapılan milyarlarca dolarlık para ve sermaye transferlerinden doğrudan yüzde 30 vergi alınmasını öngören yasa, 21 Haziran 2006’dan bu yana yürürlükte.   Ancak hem Bakanlar Kurulu’nca hem de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Modeli döneminde liste açıklanmadı.

Hükümetin geçtiğimiz haftalarda kayıp kaçak ve vergilendirme ile ilgili yasalaşan düzenlemesi uzunca süre tartışıma konusu oldu. Ekonomi bürokrasisi vergi yasalarında değişiklikle öngörülen 100-140 milyar liralık ek vergi gelirinin kat be kat üzerinde vergi gelirinin, vergi cennetlerine giden kaynakların önlenmesi ile her yıl düzenli şekilde sağlamanın olanaklı olduğunu dile getiriyor.

  Hazine ve Maliye Bakanlığı bürokratlarının, siyasi iradenin destek vermesi halinde garsonların bahşişinin bile vergilendirilebileceğini adeta ‘sinekten yağ çıkarılabileceğini’ gösterdikleri paket TBMM Plan Bütçe Komisyonu’nda gece yarısı saat 03.00’da kabul edilerek Genel Kurul safhasına geldi. 

Haftalardır ‘basına sızdırılan’ ardından ‘ sızdırılan bizim üzerinde çalışmadığımız’ taslak diye anlatılan vergi kanunlarında değişiklik yapılmasına ilişkin düzenlemeyi 3 köşe yazısında değerli okurlara sunduk. Başlangıçta 181 milyar lira kadar bir gelir beklentisi olan taslak biraz daraltılınca, tahsili yapılabilirse, 140 milyar liralık gelir beklentisi var.

‘Maliye kimin ne kazandığını ne beyan ettiğini iyi biliyor! (1)’ , ‘Maliye sizi biliyooorrr (2)’ yazıları ile başladığımız vergi paketinin 3’üncü bölümüne geldik. Paketin bütününe bakıldığında, özünde Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Türkiye’de ‘umumi wc’ işletmecilerinden, toplamda 44 mükellefin olduğu, 7’sinin beyanname verdiği, 37’sinin zarar gösterdiği KÖİ ve YİD işi yapan işletmelere kadar kimin ne kazandığını ve ne beyan ettiğini iyi bildiği ortaya çıkıyor.

  Vergi paketiyle ilgili tartışmalar sürerken, yazımızın ilk bölümünde dile getirdiğimiz ‘Külliye’ kaynaklı sızdırmaların geçtiğimiz hafta da sürüyor olması dikkat çekiyor. Paket medyanın tüm mecralarında yayımlanmasından sonra, bu kez bazı medya kuruluşlarının ‘Çok kritik maddeler Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından veto edilerek vergi taslağından çıkarıldı!’ başlığı ile haber yapmaları dikkat çekti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’a 24 Mayıs 2024 tarihinde akşam saat 19.05’te sunulan yeni vergi paketini sosyal medya hesabımızla ilk biz duyurduk. Ancak öncesinde paketin içeriğine ilişkin bazı sızıntılar oluyordu. Bu sızıntıların başında mesela yurtdışına çıkış harç pulu bedelinin 150 TL’den 3 bin liraya çıkarılması gelmişti. Şimdi öğreniyoruz ki; Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) üzerinde çalıştığı ve ‘öneri’ niteliğinde olan bu paketle ilgili bilgiler ‘Külliye’ çevresinden sızdırılmış.

  Soru şu: Kur Korumalı Mevduatın (KKM) Merkez Bankasına maliyeti 820 milyar lira olmasına karşın, KKM’de stopaj neden halen (0) sıfır? Çünkü, yüzde 15’ler oranındaki stopaj vergisinin olmaması KKM’nin cazibesini artırıyor.

  Sattığı ürünlerde yüzde 10 KDV oranını, yüzde 1 KDV’li satış şeklindeki usulsüzlükleri düzeltmek amacıyla geçen hafta getirilen KDV düzenleme tebliği tartışması bitmeden okurlarımız, uygulamada daha vahim usulsüzlüklerin olduğunu ortaya koyan görselleri bizimle paylaştı. KDV’deki bu yanlış anlamanın yanı sıra, incelemelerin seçimler nedeniyle durması esnafa hem zam hem de her satışını yüzde 1 KDV’ye endeksleme fırsatı yaratmış.