Cemil Cahit Saraçoğlu ile Eko-Politik

Kalıcı yaz saatinin Türkiye’nin enerji faturasını düşürüp düşürmediğini sorgulamaya devam ediyoruz. Bu bölümde uygulamanın etkilerinin çalışma hayatı ve günlük yaşam ile eğitim ve toplum psikolojisi yönüyle irdeleyelim.  Sonunda da çözüm önerimizi verelim…

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, g eçtiğimiz yılın kasım ayında yaz saati uygulaması sayesinde 2016’dan bu yana 13 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlandığını söyledi.  CHP’li Ali Karaoba'nın ise uygulamanın başladığından bu yana geçen 9 yılda yapılan tasarrufun kişi başı 1 doların bile altında kaldığını söylemesi dikkat çekti. Biz de hakikaten övünülen tasarruf büyüklüğü karşısında  ‘atılan taşın kurbağayı ürkütüp ürkütmediğine’  bakalım istedik.

2025 yılı artık hayatımızdan çıkarken, sabit ve dar gelirler başta olmak üzere, toplumun büyük kesimini ilgilendiren önümüzdeki ocak ayında hayata geçirilecek bir dizi düzenlemeye herkesin odaklandığını hatırlatalım. Bunların başında ocak ayının ilk günlerinde açıklanacak 2025 yılı aralık ve son 6 aylık enflasyon verileri geliyor. Mesela kök maaşı düşük olan yaklaşık 3.7 milyon emekli enflasyon oranlarını bekliyor. Yine yüksek site aidatlarını önleyecek düzenlemenin yanı sıra, kariyer meslek mensuplarına verilecek 30 bin TL seyyanen artış da var.

Kamu personel düzenlemeleri son yıllarda o kadar çok değiştirildi ki; sonunda dikiş tutmayan bir ücret politikası ortaya çıktı. Bir kısım kamu personelinin yetersiz ücretinin artırılması ise  ‘özel sektöre gidecek’  gerekçeler uydurularak artırılmaya çalışıldı.

Yılın sonuna yaklaştığımız bu günlerde gündem yeniden asgari ücretin yüzde kaç artacağına çevrildi. İktidara yakın gazeteler ve gazeteciler artacak oranlar konusunda yarış halindeler. Öyle ki sosyal medya fenomenleri bile asgari ücret konusunda bir yüzdelik artış yorumu yapabiliyor

  Eski hükümetlerde Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı gibi görevler üstlenen Ali Babacan son haftalarda AK Parti’ye geçeceği yönünde haberlerle gündem oldu.

Bu yazımızın konusundaki detaylardan hiçbir şekilde Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın uzmanından, üst düzey bürokratına kadar hiç kimsenin suçunun olmadığını en başında belirteyim.

Önümüzde iki komisyon var. Alacakları kararın uygulanabilirliği dikkat çekici olacak. Gözler emlak rayiç bedellerini rekor artıran takdir komisyonu üyeleri ile memur ve emeklilere zam oranını belirleyecek olan kamu hakem kurulu üyelerinin ekonomik realitenin ne kadar farkında olduklarına çevrildi.

Bizim zamanımızda üniversite okumak için en iyi üniversitenin hangi ilde olduğuna bakılırdı. Şimdilerde gençlik ekonomik zorluk nedeniyle en ucuz kentin olduğu üniversitenin neresi olduğuna bakıyor.

Memur, memur emeklisi, SGK’lı, Bağ-Kur’lu, tarım emeklisi, kök maaşı düşük olduğu için bugün için 14 bin 469 TL alanlar ve 6 ayın enflasyon farkını merak eden esnaf dahil herkes yarına (3 Temmuz) kilitlendi.

  Önümüzdeki 3 Temmuz tarihinde ilk 6 ayık döneme ilişkin enflasyon farkı ortaya çıkacak. Görünen o ki TÜİK artış oranında yüzde 17’leri geçirmeyecek. Asgari ücrete de hükümet yılda bir kez artış kararı aldığı için 22 bin 104 TL alan asgari ücretli yılın kalan 6 ayında ne yapacağını düşünecek.

Havaların ısınmaya başladığı esnada ani ısı düşmesi sonucu son haftalarda ciddi don olayı yaşandığı için kiraz, kaysı, erik gibi nisan sonrası meyveye duran ürünler ciddi zarar gördü. Bu ürünlerin yazın kilosunun tezgahlarda 250-400 lira arasında olduğunu görürsek şaşırmayalım.

Türkiye’nin ‘erken seçim olur mu olmaz mı’ tartışmaları arasında ekonomisindeki kaybı her geçen gün artıyor. Bir erken seçime ihtiyaç var mı? sorusu gittiğimiz her ortamda sorulup duruluyor. Biz de ekonomide ve siyasette yaşananlara bakarak, “Oy verme zamanına kadar vatandaşı nasıl kazanabiliriz mantığı ile adımlar atılıyor ” yanıtı veriyoruz.

Mart ayına ilişkin elektrik ve doğalgaz faturaları nisanda gelmeye başladı. Ancak gelen faturalardaki anormal artışlar ülkenin birçok yerinde herkesin dikkatini çekti ki; itirazlar da yükselmeye başladı.

  Türkiye ekonomisinin bugünkü temel ekonomik sorunları daha önce de söz edildiği gibi düşük büyüme oranı ya da potansiyel büyümenin sürdürülememesi, yüksek cari açık, yüksek bütçe açığı, yüksek enflasyon, yüksek oranlı dış finansman ihtiyacı, vergi yapısının bozukluğu, düşük tasarruf oranları olarak kısaca özetlenebilir.

Ekonomi yönetiminde yapılan kan değişimi 2023 yılı Haziran ayında olmuştu. O günden bu yana tedbirler alınmaya çalışıldı. Ancak kan değişimi öncesi ekonomi öyle bir hale getirilmişti ki; 1.5 yıldır atılan tedbirlere, özellikle dar ve sabit gelirlilerin çektiği çilelere rağmen ekonomide istenilen düzelme gerçekleştirilemedi.

 En düşük emekli maaşlarına ilişkin biraz kulis bilgileri anlatalım...

Ekonomi yönetimi enflasyonla mücadelede büyük sorun olarak gördüğü asgari ücretteki artışı işçilerin beklentisinin altında yüzde 30’la, 22 bin 104 lira olarak netleştirdi. Şimdi ise gözler memur ve emeklilerinin yarın açıklanacak aralık ayı enflasyon oranına göre alacakları artışa çevrildi.

Ankara kulisleri, bir yandan Suriye’de son yaşanan gelişmeleri yorumlamaya çalışıyor, öte yandan bir yıldır artış yapılmayan yaklaşık 7 milyon kişiyi ilgilendiren asgari ücrete ne zam yapılacağını tartışıyor.

  Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin (TES) ne getirip götüreceğine ilişkin yazımızın ikinci bölümüne geçmeden önceki yazımızda TES ile ilgili üç farklı model üzerinde durulduğuna dikkat çekmiştik. Yazımızın bu ikinci bölümünde modelleme düzenlemelerinin risklerini ve hangi ülkelerde hangi modelin uygulandığını anlatalım.