Cemil Cahit Saraçoğlu ile Eko-Politik

ABD-İsrail- İran arasında bu yılın şubat sonunda başlayan savaşın bugünlerde anlaşma ile sona ermesi bekleniyor. Savaşın sona ermesi küresel piyasalarda emtia piyasalarının da normale dönmesini sağlayacak. Peki Türkiye’yi savaş sonrası emtia alanındaki gelişmelerde neler bekliyor?

Faiz artarsa, sabit bırakılırsa, düşerse piyasalarda ne yaşanır?

Cumhurbaşkanı Erdoğan  "Faizin olduğun yerde bereket olmaz" dediğine göre faizin yüksek olduğu lafları belli ki yeniden gündeme gelecek. Biz de faizden ne anlamamız gerektiğini izah etmeye çalışalım...

Piyasalarda herkes aynı sorunun peşinde: Altın ne olacak, dolar nereye gidecek, petrol yükselmeye devam edecek mi?

Okurlardan son on gündeki gelişmelerle ilgili  “içeride siyasette yaşanılanları nasıl yorumlamalı”  şeklinde gelen bazı sorulara, ekonomi yönünden dilimiz döndüğünce cevap vermeye çalışalım. Açıkçası yukarıdaki soru,  “CHP’de yaşanan kriz, Türkiye’yi nereye götürür?”  sorusundan daha geniş bir anlam taşıyor. Çünkü Türkiye gibi güçlü yürütme sistemine sahip ülkelerde ana muhalefet partisinin yaşadığı kriz,  yalnızca o partiyi değil , siyasal sistemin tamamını etkiler.

Cumhuriyet Halk Partisi, son 10 gündür Mutlak Butlan davası sonucu atanan bir genel başkan tartışması içine çekilmişken, şimdi de partide emeği ile çalışan insanların hukuksuz şekilde işten çıkartmaları ile gündeme geliyor.

Akaryakıt ürünlerinden 1 Haziran 2026 Pazartesi günü motorine 7,25 TL, benzinde 1.38 TL indirim bekleniyor.  Motorinde tahminimiz indirim tutarının tamamının pompa fiyatlarına yansıyacağı yönünde. Ancak motorin ile benzin arasında uzun süreden sonra ilk kez denklem değişebilir...

Merkez Bankası’nın 11 Haziran’daki Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısı yalnızca bir faiz kararı olmayacak. Aynı zamanda siyasette yaşanılanların ekonomi üzerindeki etkisine verilen bir güven testi niteliği taşıyacak.

Siyasette yaşanan kırılmaların ekonomiye faturası uzun dönemli olur. 19 Şubat 2001’de Anayasa kitapçığının fırlatılmasıı… 19 Mart 2025 sabahı yaşananlar… Türkiye ekonomisinin yürümekte zorlanan enflasyon programı 21 Mayıs 2026 Perşembe günü CHP’ye yönelik ‘Mutlak Butlan’ kararı ile daha kırılgan, daha maliyetli bir evreye girecek görünüyor.

2025 yılı Aralık ayında TBMM’den 2026 Bütçesi geçerken “Bu bütçe daha fazla harcama, daha fazla faiz, daha fazla borç demek” diye uyarılar yapılıyordu. O günlerde özellikle tek bir kaleme dikkat çekiliyordu: Faiz ödemeleri.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası yılın ikinci enflasyon raporunu açıkladı. Ama ortada bir "hedef" değil, ekonomideki çöküşün resmi tutanağını gördük.

Türkiye’nin eğitim tartışmalarında bazı başlıklar vardır ki, aslında eğitimden çok, bir ülkenin nasıl bir toplum olmak istediğini ele verir. 1940’lardaki Köy Enstitüleri ile 2021’de hız kazanan Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) karşılaştırması tam olarak böyle bir aynadır. Bu ülke “ düşünen insan mı yetiştirmek istiyor, yoksa çalışan insan mı” sorusuna nasıl yanıt verelim?

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen yeni varlık barışı düzenlemesi, iktidar ortaklarının oy çoğunluğuyla Genel Kurul’a sevk edildi. Ancak düzenleme daha şimdiden ciddi soru işaretlerini beraberinde getirdi.

“Yapılandırma gündemde mi?” başlıklı son yazımıza gelen tepkilere cevap niteliğinde olması amacıyla 13 Haziran 2021’deki “Yapılandırıyoruz ama tahsil edemiyoruz” yazımızı bugüne de bazı notlar düşerek okurlara yeniden sunalım.   Önceki yapılandırma verilerini de göreceksiniz.

Türkiye’de devletin alacağı olan vergi, ssk prim borçlarının ödemeleri hep ikincil plana atılır. Ekonominin sıkıntılı dönemlerinde gözler hemen Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın birikmiş alacaklara bir yapılandırma talebine döner. Hazine ve Maliye Bakanlığı (HM) da uygulamaya koyduğu yapılandırmalardan bugüne kadar istediği sonucu hiçbir zaman alamamıştır. Bütün yapılandırmaların sonuçlarında biriken alacakların ortalama yüzde 30-33 oranı tahsil edilmiştir.

Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi ile birlikte Hazine ve Maliye Bakanlığı bürokratlarınca Körfez’deki sermayenin savaş ile birlikte nasıl bir seyir izleyeceği yönünde son iki ayda başlatılan bir incelemenin perde arkasını anlatalım.

“Emper-kapital”… Yani emperyalizm ile kapitalizmin iç içe geçtiği, sermayenin sınır tanımadığı aşama. Bugün o finans kapitalin omurgasını kim oluşturuyor? Bankalar. Modern kapitalist düzende üretimden çok finansın belirleyici olduğu bir evreye geldik. Bugün dünyada olup biten hiçbir büyük kriz “tesadüf” değil. Her kriz, sermaye için yeniden paylaşım fırsatı. Her savaş, finans kapital için yeni bir bilanço kalemi. Yıkılan şehirler, yerinden edilen halklar, çöken ekonomiler… Bunların tamamı birilerinin gelir tablosunda “kâr” olarak yazılıyor.

1999-2008 arasında işe girenlerin emeklilik hayatına ulaşma koşulları içler acısı…. Çalışma hayatı ile ilgili yıllar içinde alınan siyasi kararlar açık bir adaletsizlik ürettiği için yaşanan tablo artık zorluk sınırını aşıyor. Adaletsizlik hissine dönüşüyor. Milyonlarca insan ne tam anlamıyla emekli olabiliyor ne de çalıştığı yılların karşılığı olan kıdem tazminatına ulaşabiliyor. Aynı işi yapan insanlar, sadece işe başlama tarihleri farklı diye bambaşka kurallara tabi tutuluyor.

  Ekonomiyi artık sembollerle konuşmaya başladık. Mesela 5 milyon lira değerinde bir evi TL ile almak isterseniz 28 kilogram parayı taşımanız gerekiyor. Aynı evi dolarla almak istediğinizde 1 kilo 125 gram taşımanız yetiyor. Bu söylediğim bir detaydan çok, ekonominin vardığı tablo…

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yaşanan Genel Kurul’a katılma ile ilgili son yoklama tartışması, ilk bakışta sıradan bir siyasi polemik gibi görünebilir. İktidar kanadı muhalefeti suçluyor, muhalefet ise iktidarın Meclis’e sahip çıkmadığını söylüyor. Oysa mesele ne yoklama isteyen muhalefet ne de oturumu yöneten başkan vekili… Mesele çok daha derinde. 2018 sonrası kurulan yeni sistemin doğasında.