Aile Yılı'nda yoksulluğun gölgesinde kalan aileler
Türkiye'de 2025 yılı Aile Yılı ilan edildi, ardından Aile ve Nüfus On Yılı başlatıldı. Ailenin güçlendirilmesi, doğum oranlarının artırılması, çocukların korunması ve sosyal refahın yükseltilmesi hedefleri açıklandı. Ancak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 2027 bütçesi TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülürken ortaya konulan veriler, açıklanan hedeflerle vatandaşın yaşadığı gerçekler arasındaki mesafeyi bir kez daha gözler önüne serdi.
Rize
Milletvekili Tahsin Ocaklı'nın komisyonda dile getirdiği önemli bir tespit
vardı. “Mesele yoksulluğu yönetmek değil, yoksulluğu ortadan kaldırmaktır.”
Gerçekten de sosyal devletin başarısı, kaç kişiye yardım dağıttığıyla değil,
kaç insanı yoksulluktan kurtardığıyla ölçülmelidir.
TÜİK'in 2025
verilerine göre Türkiye nüfusunun yüzde 27,9'u, çocukların ise yüzde 36,8'i
yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında. Başka bir ifadeyle her üç
çocuktan birinden fazlası yoksulluk tehdidiyle karşı karşıya. Çocuğuna beslenme
çantası hazırlayamayan, kirasını ödeyemeyen, kreş hizmetine ulaşamayan
ailelerin yaşadığı sorunlar ortadayken aileyi güçlendirmekten söz etmek ne
kadar gerçekçi?
İzmir
Milletvekili Ümit Özlale ise Bakanlığın bütçe tercihlerini değerlendirirken
çarpıcı bir karşılaştırma yaptı. 2027 yılında faiz ödemelerinin 3 trilyon 975
milyar liraya ulaşacağını, bunun Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının
bütçesinin yaklaşık altı katı olduğunu belirtti. Özlale'nin dikkat çektiği bir
başka husus da ilköğretimdeki yoksul çocuklara verilen aylık yardımın bir
günlük gıda harcamasını bile karşılayamamasıydı. Erkek çocuklara 270, kız
çocuklara 300 lira olarak belirlenen aylık eğitim yardımları, sosyal desteğin
yetersizliğini açıkça ortaya koyuyor.
Üstelik 2024
yılında 3,31 milyon çocuğun yararlandığı şartlı nakit transferi için 2027
hedefinin 2,34 milyona düşürülmesi de açıklanmaya muhtaç. Çocuk yoksulluğu bu
kadar yüksekken yardım kapsamının daraltılması hangi sosyal politika
anlayışıyla açıklanabilir?
Özlale'nin
gündeme getirdiği bir diğer önemli konu, 2025 yılında yoksullukla mücadele
programından 10,2 milyar liralık ödeneğin düşürülmesine karşılık, başlangıç
ödeneği bulunmayan evlilik kredisi için 7,67 milyar lira harcama yapılmasıydı.
Evlilik ve doğum teşvikleri elbette önemlidir. Ancak doğacak çocukların
sağlıklı, güvenceli ve insanca koşullarda büyümesini sağlamak da en az doğum
oranlarını artırmak kadar önemlidir.
Tahsin
Ocaklı'nın konuşmasında öne çıkan bir başka başlık ise kadınların yaşam
hakkıydı. “Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu”nun verilerine
göre 2025 yılında 294 kadın öldürüldü, 297 kadın şüpheli şekilde ölü bulundu.
Üstelik öldürülen kadınlardan 23'ünün koruma kararı bulunuyordu. Aileyi
korumaktan söz ederken kadınların kendi evlerinde dahi güvende olamadığı bir
tabloyu görmezden gelemeyiz. Kadınların ekonomik bağımsızlığı, istihdama
katılımı ve şiddete karşı etkin korunması sağlanmadan güçlü aile politikası
kurulamaz.
Yaşlı ve
engelli vatandaşlarımızın durumu da sosyal devlet anlayışının yeniden ele
alınmasını gerektiriyor. Ocaklı'nın dikkat çektiği üzere 65 yaş aylığı 7.257
lira düzeyinde. Yaşlı ve engelli bireylerin bakım ihtiyaçları yalnızca bu tür
nakit yardımlarla karşılanamaz. Profesyonel bakım hizmetleri, bakım veren aile
bireylerinin sosyal güvenlik hakları ve erişilebilir sosyal hizmetler güvence
altına alınmalıdır. Bir ailenin engelli yakınına bakabilmesi ekonomik gücüne,
bir hastanın tedavi olabilmesi hayırseverlerin bağışına bağlı olmamalıdır.
Bütün bu
eleştiriler aynı temel soruna işaret ediyor: Sosyal yardımların kapsamı ve
miktarı, toplumun gerçek ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde değil. Bir yanda
doğum ve evlilik teşvikleri, diğer yanda yoksullukla mücadelede yetersiz kalan
destekler var. Oysa aile politikası yalnızca kaç çocuğun doğduğuyla değil, o
çocukların nasıl koşullarda büyüdüğüyle değerlendirilmelidir.
Türkiye'nin
ihtiyacı, insanları sürekli yardıma muhtaç bırakan değil, yoksulluktan kurtaran
bir sosyal devlet anlayışıdır. Ücretsiz kreş, okulda ücretsiz beslenme,
nitelikli sağlık hizmetleri, kadınlar için güvenli yaşam koşulları, yaşlı ve
engelliler için profesyonel bakım hizmetleri sosyal politikanın temel unsurları
olmalıdır.
Aileyi korumak, yalnızca evlilik ve doğum oranlarını artırmak değildir. Aileyi korumak; çocuğun yatağa aç girmemesini, kadının kendi evinde korkmadan yaşayabilmesini, engellinin bağımsız bir hayat sürdürebilmesini, yaşlının çaresiz bırakılmamasını sağlamaktır. Sosyal devletin başarısı dağıtılan yardımla değil, ortadan kaldırılan yoksullukla ölçülür.

Yorumlar
Yorum Gönder
cemilcahitsaracoglu.blogspot.com