Makro Dengelerle, Mikro Gerçekler çatışıyor…Sabit Gelirlinin Payına Durgunluk Düşüyor
Ekonomi yönetiminin bilgisayar ekranlarında, düşen enflasyon grafikleri başarı olarak kutlanırken, asgari ücretlinin ve emeklinin mutfağında büyüme değil, sadece "hayatta kalma" mücadelesi büyüyor.
Ekonomi
politikalarında başarı, genellikle makro verilerin ardındaki soğuk sayılarla,
faiz kararlarıyla ya da aşağı doğru yönelen resmi enflasyon patikasıyla
ölçülür. Ancak sokağın, çarşının ve mutfağın ekonomisinde tek bir geçerli kural
vardır: Cepteki paranın market arabasını ne kadar doldurabildiği.
Gerçek bir ekonomik
başarı hikayesi açıkça; Merkez Bankası'nın rezerv grafiklerinde ya da yabancı
fonların raporlarında değil, asgari ücretlinin, emeklinin ve memurun ay sonunu
borçlanmadan, insanca getirebildiği gün yazılacaktır.
Bugün Türkiye
ekonomisi, finansal istikrarı yakalamak adına sıkı para politikalarıyla
dengelenmeye çalışılırken, bu sürecin faturası ne yazık ki toplumun en kırılganı
sabit gelirlilere kesiliyor. Makro dengeler kağıt üzerinde yerli yerine
oturtulmaya çalışılsa da; mikro gerçekler bize sabit gelirlinin payına sadece
derin bir durgunluk ve eriyen bir alım gücü düştüğünü gösteriyor. Ekonomide en
çok hissedilen ve üzerinde en çok düşünülmesi gereken gerçeklik, makro ekonomik
dengelenme çabalarının gölgesinde kalan hanehalkının alım gücü savaşıdır.
Manav Tezgahında
Yaşanan "Hissedilen" Enflasyon
Resmi verilere göre
yıllık enflasyon baz etkisinin de katkısıyla Temmuz ayında %31,75 seviyelerine
kadar gerilemiş olabilir. Ancak bu düşüş fiyatların azaldığı anlamına gelmiyor;
sadece artış hızının yavaşladığını söylüyor.
Üstelik Merkez
Bankası’nın yıl sonu enflasyon tahminini %28’e revize etmesi, fiyatlar
üzerindeki yukarı yönlü baskının kalıcı olduğunu da doğruluyor. Sabit gelirli
bir aile için bu oranların pratikteki karşılığı; her ay bir önceki aya
göre daha fazla kısmak, en temel protein kaynaklarına ulaşırken bile
tereddüt etmek ve "hissedilen enflasyonun" resmi
rakamların her zaman çok daha üzerinde seyretmesidir.
Sınırlar ve
Ücretler: İki Katı Açlık
Mutfaktaki yangını
anlamak için çok uzağa gitmeye gerek yok; resmi sendikal veriler ve maaş
tabloları arasındaki uçurum her şeyi özetliyor. TÜRK-İŞ'in Temmuz 2026
verilerine göre, 4 kişilik bir ailenin sadece sağlıklı beslenebilmesi için
yapması gereken mutfak harcaması, yani açlık sınırı 36 bin 940 TL seviyesine
tırmanmış.
Buna karşılık, Temmuz
ayında herhangi bir ara zam almayan milyonlarca çalışanın cebindeki asgari
ücret ise 28 bin 75 TL'de sabit kalmaya devam ediyor. Çalışan nüfusun
yarısından fazlasını oluşturan asgari ücretliler, bugün ailelerini doyurabilmek
için gereken asgari tutarın bile neredeyse 9 bin lira gerisinde yaşıyor.
En Düşük Emekli
Aylığı Aylık Gıdaya Bile Yetmiyor
Tablonun daha da
dramatik olan kısmı ise emekli cephesinde yaşanıyor. Temmuz ayında yapılan
%17,76'lık altı aylık enflasyon zammı ile birlikte en düşük emekli aylığı
Meclis kararıyla ancak 23 bin 552 TL'ye yükseltilebildi. Yeni "zamlı"
maaş, bugün 4 kişilik bir ailenin sadece gıda faturasını (açlık sınırını)
karşılamaktan fersah fersah uzak. Bir emeklinin kirasını, faturasını, ilacını
nasıl ödeyeceği sorusu ise makro ekonomik denge modellerinde kendine yer
bulamayan acı bir muamma olarak kalıyor.
Büyüyoruz… Ama
Kimin İçin?
Ekonomik büyüme
rakamlarımız güçlü dursa bile, bu büyümenin meyveleri toplumun tabanına
yayılmıyor. Sermayenin milli gelirden aldığı pay korunurken, emeğin, emeklinin
ve ücretli kesimin aldığı payın daralması gelir adaletsizliğini bir uçuruma
dönüştürüyor. Sabit gelirlinin alım gücü tamamen eridiğinde iç talep çöker; iç
talep çöktüğünde ise o çok övünülen üretim çarkları da eninde sonunda durmak
zorunda kalır.
Türkiye ekonomisinin
önündeki en büyük ödev, sadece enflasyon canavarını kağıt üzerinde dizginlemek
değil; vatandaşın kaybettiği refahı ve alım gücünü geri iade edebilmektir.
Bu yüzden yine söyleyelim; gerçek bir ekonomik başarı hikayesi; Merkez Bankası'nın rezerv grafiklerinde ya da yabancı fonların raporlarında değil, asgari ücretlinin, emeklinin ve memurun ay sonunu borçlanmadan, insanca getirebildiği gün yazılacaktır.

Yorumlar
Yorum Gönder
cemilcahitsaracoglu.blogspot.com